الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
437
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
مىافكنند ، لذا نخستين عضوى از آنها كه به آتش مىرسد همان صورت است چنان كه در آيه 90 سوره نمل آمده : « مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ » « كسانى كه كار بدى انجام دهند به رو در آتش افكنده مىشوند » . گاه نيز گفته شده است كه اين تعبير تنها كنايه از عدم توانايى آنها بر دفاع از خويشتن در مقابل آتش دوزخ است . اين تفسيرهاى سه گانه منافاتى با هم ندارند و ممكن است در مفهوم آيه جمع باشند . سپس در پايان آيه مىافزايد : « در آن روز به ظالمان گفته مىشود : بچشيد آنچه را به دست مىآورديد » ! ( * ( وَقِيلَ لِلظَّالِمِينَ ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ ) * ) . آرى فرشتگان عذاب اين واقعيت دردناك را براى آنها بيان مىكنند كه اينها همان اعمال شما است كه در كنار شما قرار گرفته ، و آزارتان مىدهد ، و اين بيان خود شكنجه روحى ديگرى براى آنها است . قابل توجه اينكه نمىگويد : كيفر اعمالتان را بچشيد ، بلكه مىگويد : اعمالتان را بچشيد ، و اين خود شاهد ديگرى بر مساله « تجسم اعمال » است . آنچه تا كنون گفته شد اشاره كوتاهى بود به عذابهاى دردناك آنان در قيامت ، آيه بعد سخن از عذاب دنياى آنها مىگويد ، مبادا تصور كنند كه در اين زندگى دنيا در امان خواهند بود ، مىفرمايد : « كسانى كه قبل از آنها بودند آيات ما را تكذيب كردند ، و عذاب الهى از جايى كه فكر نمىكردند دامانشان را گرفت » ( * ( كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ ) * ) . اگر انسان از جايى ضربه خورد كه انتظار آن را دارد زياد دردناك نخواهد بود ، دردناكتر از آن اين است كه از جايى ضربه خورد كه انتظار آن را هرگز